ظوابط پمپ های آتش نشانی

ظوابط پمپ های آتش نشانی
هورسان ایمن بهنیا

ضوابط پمپ های آتش نشانی

پمپ های آتش نشانی به عنوان قلب تپنده سیستم اطفای حریق ساختمان ، نقش حائز اهمیتی در عملکرد صحیح سیستم دارد. هرگونه مشکل در عملکرد این وسیله می تواند منجر به کاهش کارایی سیستم اطفای حریق ساختمان شود و خسارات های جانی و مالی غیر قابل جبران رخ دهد. 

از این جهت استفاده از پمپ های آتش نشانی که دارای استاندارد معتبر و قابل قبول است بسیار مهم است. 

 

الزامات مکانیکال پمپ های آتش نشانی

1- شفت و پروانه های پمپ آتش نشانی از نوع مقاوم در برابر خوردگی (برنز، فولاد زنگ نزن و آلیاژهای مشابه) باشد.

2- تمامی قطعات داخلی پمپ مانند پروانه، رینگ بدنه، بوش شفت، سایر رینگ ها، محفظه ورودی شفت، مهره های داخلی، آب بندها، سرپوش تخلیه و… باید از نوع مقاوم در برابر خوردگی انتخاب شوند.

3- در انتهای داخلی یاتاقان ها باید واشر آب بندی ساخته شده از مواد مقاوم در برابر خوردگی، تعبیه شود.

در انتهای خارجی یاتاقان ها نیز واشر و درپوش گردگیر مناسب باید به گونه ای در نظر گرفته شود که نفوذ مواد خارجی به داخل یاتاقان تا حدامکان محدود شده باشد. 

4- آب بندی های مورد استفاده در پمپ ها باید از نوع مکانیکی با طول عمر بالا باشد و استفاده از نخ گرافیتی جهت آب بندی، مجاز نیست.

5- پمپ ها باید به نحوی انتخاب شود که در 150 درصد دبی نامی، توانایی تامین فشاری معادل حداقل 65 درصد فشار نامی را داشته باشد.

6- بیشینه فشار خالص پمپ آتش نشانی نباید از 140% هد نامی بیشتر شود. 

7- در صورتی که فشار در جریان صفر سیستم، بالاتر از بیشینه فشار قابل تحمل توسط اجزای سیستم باشد، استفاده از شیر اطمینان بر روی کلکتور خروجی با سازوکاری مناسب جهت تخلیه آب، الزامی است. در صورت استفاده از مخزن آب آتش نشانی مستقل، برگشت آب خروجی از شیر اطمینان به داخل مخزن بلامانع است. در غیر این صورت، خروجی این شیر باید به نحوه مناسب به فاضلاب یا سیستم جمع آوری آب های سطحی، تخلیه شود.

8- تمامی لوله ها، شیرآلات و اتصالات باید به نحوی انتخاب شوند که تحمل حداقل فشار 200psi و یا 50psi بیشتر از فشار در جریان صفر سیستم (هرکدام که بزرگتر بود) را داشته باشند.

9- تمامی لوله های به کار رفته در لوله کشی مجموعه پمپ آتش نشانی باید از نوع فولادی بدون درز با حداقل رده 40 و قابلیت تحمل بیشترین فشار محتمل در سیستم انتخاب شوند.

10- سایز لوله های مختلف به کار رفته در لوله کشی مجموعه پمپ آتش نشانی باید مطابق جدول ذیل باشد:

 

11- هریک از پمپ های اصلی یا رزرو باید به گونه ای انتخاب شده باشد که توان تامین کل ظرفیت محاسبه شده مورد نیاز سیستم را به تنهایی داشته باشند. هد و دبی این پمپ ها باید کاملا یکسان در نظر گرفته شود.

12- دبی پمپ جوکی باید کمتر از مقدار دبی مورد نیاز یک اسپرینکلر باشد و فشار خاموش شدن آن باید معادل مجموع فشار حالت جریان نزدیک صفر و حداقل فشار استاتیک باشد، همچنین فشار شروع به کار آن حداقل باید 10psi کمتر از فشار خاموش شدن آن باشد. فشار شروع به کار پمپ اصلی باید 5psi پایین تر از فشار شروع به کار پمپ جوکی باشد، همچنین فشار شروع به کار پمپ اصلی دوم باید 10psi پایین تر از فشار شروع به کار پمپ اصلی اول باشد.

13- پمپ های گریز از مرکز حتما باید به صورت الکتروپمپ باید دارای استاندارد ملی یا بین المللی معتبر باشد.

14- ظرفیت آبدهی مجموعه پمپآتش نشانی، معادل یکی از مقادیر مندرج در جدول ذیل پیشنهاد می گردد:

 

15- پمپ ها باید مجهز به سیستم خودسرویس مطابق الزمات این آیین نامه باشند.

16- به منظور خنک کاری پمپ ها در دبی های پایین، باید از شیر اطمینان استفاده شود.

17- هر پمپ باید در قسمت مکش و دهش خود دارای شیرهای قطع کننده جریان باشد.

18- به منظور جلوگیری از برگشت جریان، بخش دهش هر پمپ باید دارای شیر یکطرفه مناسب باشد. 

19- شیرهای یکطرفه باید از نوع استاندارد بوده و متناسب با فشار سیستم انتخاب گردد. (استفاده از شیر های یکطرفه با جنس زبانه تمام پلاستیک، مجاز نمی باشد)

20- در خط مکش هر پمپ باید صافی با ابعاد و مش توری مناسب در جهت اصولی نصب گردد. صافی باید به گونه ای نصب شود که فضای مناسب جهت تعمیرات و نگهداری آن، وجود داشته باشد.

21- صافی باید حتی المقدور،نزدیک به قسمت مکش پمپ نصب شده و پیشنهاد می شود در امتداد عمودی و در امتداد جهت جریان، از بالا به پایین نصب شود. در صورت نصب صافی در امتداد افقی، قسمت 45 درجه صافی باید به طرف پایین قرار گیرد

22- برای پمپ های اصلی باید از صافی چدنی استفاده شود.

23- به منظور حذف و یا کاهش ارتعاشات، استفاده از لرزه گیر استاندارد متناسب با فشار طراحی در خطوط مکش و دهش پمپ الزامی است.

24- لرزه گیر خط مکش باید بین مکش پمپ و صافی قرار گیرد. لرزه گیر خط دهش باید بین دهش پمپ و شیر یکطرفه قرار گیرد.

25- نصب لرزه گیر برای پمپ جوکی الزامی نمی باشد.

26- سایز شیرالات و اتصالات باید با قطر لوله مرتبط، برابر باشد.

27- شیر قطع کن خط مکش پمپ باید از نوع OS&Y باشد. در ساختمان های گروه S1، استفاده از شیر کشویی استاندارد، بلامانع است.

28- شیر قطع کن خط دهش پمپ باید از نوع OS&Y دارای قابلیت ارسال سیگنال و یا پروانه ای دارای قابلیت ارسال سیگنال نظارت باشد. درساختمان های گروه S1، استفاده از شیر کشویی استاندارد، بلامانع است.

29- سایز کلکتورهای مکش و دهش باید بر اساس مشخصات عملکردی پمپ ها و ظوابط سازمان آتش – نشانی، انتخاب شود. کلکتور مکش باید حداقل یک سایز از کلکتور دهش بزرگتر باشد.

30- سایز لوله دهش باید بر اساس 150 درصد دبی پمپ بوده و به نحوی انتخاب شود که سرعت سیال در

آن از 6 متر بر ثانیه نیز تجاوز نکند.

31- سایز لوله مکش باید بر اساس 150 درصد دبی پمپ بوده و به نحوی انتخاب شود که سرعت سیال در

آن از 6.4 متر بر ثانیه نیز تجاوز نکند.

32- در صورت نیاز به استفاده از تبدیل، جهت اتصال لوله مکش و فلنج مکش پمپ، این تبدیل باید از نوع

غیر هممرکز بوده و به گونهای نصب شود که از حبس هوا ممانعت به عمل آید. جهت تبدیل غیر هم مرکز باید

متناسب با جهت جریان سیال انتخاب شده و قسمت تخت تبدیل غیر هممرکز باید به سمت بالا باشد.

33- به منظور اتصال لوله دهش و فلنج دهش پمپ باید از تبدیل هم مرکز استفاده شود.

34- لولهکشی بخش مکش باید به گونهای انجام شود که امکان هوا گرفتن و بروز پدیده کاویتاسیون در آن

وجود نداشته باشد.

35- طول خط مکش باید به گونهای باشد که فاصله فلنج مکش پمپ تا اولین تجهیز یا اتصال که باعث

افت در مسیر می شود، حداقل 10 برابر قطر لوله ورودی باشد.

36- خط مکش پمپ باید به مانومتر مناسب )فشار و خلاء( و همچنین در خط دهش پمپ باید به مانومتر

مناسب)فشار( تجهیز گردد. مانومتر خط مکش باید دارای شیر قطع کن و مانومتر خط دهش باید به همراه

لوپ و شیر قطع کن بوده و در جهت نمایش مناسب به گونه ای نصب شود که برای اپراتور به سادگی قابل

رویت باشد.

37- مانومتر باید از نوع روغنی با صفحهی حداقل 10 سانتیمتری به منظور نصب روی کلکتور خروجی و

صفحه حداقل 6 سانتیمتری به منظور نصب روی دهش پمپ ها بوده و رنج سنجش آن برای نصب در دهش

پمپ حداقل دو برابر فشار نامی سیستم باشد.

38- پرشرسوییچها باید متناسب با سیال آب انتخاب گردد و در خط دهش، بین شیر یکطرفه و شیر قطعکن

قرار گیرد. لازم به ذکر است این تجهیز باید بر روی لولهی لوپ با فشار مناسب نصب شده و مسیر پرشر سوییچ

باید فاقد هر گونه شیرقطع کن باشد.

39- اتصال لوله ها به کلکتور باید از نوع زین اسبی باشد.

40- جهت برشکاری لوله ها، به منظور ایجاد حداقل پلیسه، از برشکاری نوع سرد استفاده شود.

41- جهت سوراخکاری لولهها، به منظور عدم وجود ضایعات در داخل لوله، از سوراخکاری سرد استفاده

شود.

42- جهت اتصال فلنج ها به یکدیگر باید از واشر) Gasket ( سیم دار استفاده شود.

43 – توصیه می گردد از منبع تحت فشار با ظرفیت و فشار کاری مناسب، جهت جلوگیری از کارکرد مکرر

پمپ جوکی در راستای تامین فشار سیستم استفاده گردد.

44 – در صورت استفاده از منبع تحت فشار در مسیر مابین شیر قطع کن و منبع تحت فشار، باید یک عدد

شیر تخلیه نصب گردد.

45 – تمامی اجزای تشکیل دهنده مجموعه پمپ آتش نشانی، باید روی یک شاسی فولادی نصب و تثبیت

شوند.

46 – برای شاسی مجموعه پمپ ها باید حداقل از ناودانی سایز 8 استفاده گردد.

47 – در طراحی و نصب شاسی، باید نیروها و تنش های حاصل از ارتعاشات پمپ های نصب شده، به طور

کامل در نظر گرفته شود.

48 – تمامی جوشکارانی که عملیات جوشکاری و نصب اجزا بر روی شاسی را انجام میدهند باید دارای

گواهینامه صلاحیت از نهادهای ذیصلاح باشند.

 49 – نحوه چیدمان و نصب تجهیزات باید به گونهای باشد که فضا و دسترسی کافی جهت انجام تعمیرات و

نگهداری برای تمامی المانها وجود داشته باشد.

50 – باید از نصب قلاب استاندارد یا تجهیز مناسب جهت بارگیری، بر روی شاسی به منظور حمل اصولی

پکیج مجموعه پمپ استفاده گردد.

51 – باید از پیچ، مهره و واشر تخت و فنری، با سایز استاندارد و جنس گالوانیزه استفاده گردد.

52 – فلنچ ها ) دنده ای، جوشی و کور ( باید با فشار کاری حداقل 16 بار استفاده شود.

53 – اتصالات دنده ای ) مغزی، مهره ماسوره، زانو، چپقی، سه راه و سه راه تبدیل و … ( باید از جنس

سنگین و استاندارد استفاده شود .

54 – رنگ آمیزی شاسی و المانهای اصلی مجموعه پمپ آتشنشانی باید به رنگ قرمز از نوع اپوکسی

)ترجیحاً کد RAL3020 ( باشد.

55 – نصب پلاك فلزی از نوع استیل با شناسه یکتا، به ازای هر مجموعه پمپ الزامی است. تولید کننده

مجموعه پمپ باید دارای یک پایگاه داده ای باشد که با وارد کردن شناسه یکتا، قابلیت رویت اطلاعات زیر

باشد.


الزامات الکتریکال مجموعه پمپ

1- تابلوهای برق )جعبه تابلو و ریل های داخلی جهت نصب تجهیزات( باید از ورق فولادی به ضخامت

حداقل 5 / 1 میلیمتر ساخته شوند.

2 – تابلو ها باید شامل قفل مناسب، لولا، صفحه مطالعه نقشه )جیب تابلو(، روبند و گوشواره جهت نصب

باشند.

3 – رنگ آمیزی تابلو باید با رنگ کوره ای الکترواستاتیک باشد.

4 – تابلو باید به پلاك فلزی مشخصات فنی با کیفیت مناسب، مجهز شود.

نام، آدرس و شماره تماس شرکت تولید کننده

 شماره پرونده شهرسازی و آدرس محل نصب تابلو

 ضخامت ورق و درجه حفاظت تابلو ) IP )

 مشخصات الکتریکی نظیر جریان و ولتاژ نامی و فرکانس

 نوع تابلو )تعداد خط……. تعداد فاز……(

 سال ساخت تابلو

5 – فضای داخل تابلو باید به گونه ای طراحی شود که دسترسی به تجهیزات داخلی به منظور انجام بازرسی

و تعمیرات، به سهولت امکان پذیر باشد. این فضا باید به گونه ای در نظر گرفته شود که امکان توسعه تابلو

حداقل به میزان 15 % وجود داشته باشد.

6 – تابلو باید در محلی مناسب، که عاری از هر گونه خطر حریق و انفجار باشد، نصب شود.

7 – درِ تابلو باید دارای نوار لاستیکی بوده و با استفاده از شینه مسی به شینه اتصالزمین حفاظتی )ارت(

متصل شود.

8 – تابلو باید دارای درجه حفاظت حداقل IP54 باشند.

9 – روی درب تابلو باید علامت احتیاط با ابعاد مناسب نصب شود.

10 – تابلو می تواند به روشنایی داخلی مجهز باشد.)الزامی نمیباشد(

11 – به منظور جلوگیری از صدمات احتمالی در محل ورود و خروج کابل، باید از گلند ) Cable Gland ( و

برای لوله های فولادی از بوش برنجی (Brass Bush) استفاده گردد.

12 – تمامی اتصالات الکتریکی باید با استفاده از سرسیم و کابلشو انجام شود

13 – کابل هایی که ممکن است در مسیر تردد، برخورد و آسیب فیزیکی قرار گیرند، باید از لوله فولادی

عبور داده شوند.

14 – نسبت قطر داخلی لوله به قطر دسته سیم و کابل ها باید حداقل 3 / 1 )یک و سه دهم( باشد.

15 -بستهای لولههای روکار باید از نوع دوپیچه بوده و بین لوله و دیوار یا سقف، فاصله ای در حدود 6

میلی متر برقرار کند.

16 – تغییر نوع لوله از فولادی به پلاستیکی بدون جعبه تقسیم مناسب مجاز نیست.

17 – استفاده از نوار چسب در اتصالات مجاز نمیباشد.

18 – هادی مورد استفاده در سیمها و کابلها باید از جنس مس باشد.

19 – کابلها باید بدون انفصال و به صورت یکپارچه اجرا شوند.

20 – سیمهای استفاده شده در سیمکشیها تا مقطع 10 میلیمتر، از نوع تکمفتولی با عایق بندی پیویسی

بوده و از این مقطع به بالا سیمها میتوانند از نوع چند مفتولی انتخاب شوند.

21 – در صورت استفاده از سیمهای افشان بهجای مفتول، اتصال سیمها باید با استفاده از سرسیم مخصوص

و یا لحیمکاری یکپارچه انجام شود.

22 – تمامی تابلوها باید به رل هِ کنترلفاز مجهز باشند. این رله باید به یک آژیر بادی نصب شده روی بدنه

تابلو، متصل شود. این آژیر نباید به صورت خودکار قطع شده و قطع آن باید فقط به صورت دستی و توسط

اپراتور، امکان پذیر باشد. همچنین باید در صورت فعال شدن تجهیز مذکور یک سیگنال خطا (Fault) به

مرکز کنترل اعلام حریق و نیز فرمانی مبنی بر عدم فعال شدن سیستم خود سرویس به PLC ارسال گردد.

23 – تمامی تجهیزات، باید به نحو مناسب و خوانا کدگذاری شده و دارای برچسب باشند.

24 – لولای تابلو، باید از جنس مقاوم در برابر خوردگی )گالوانیزه، استیل و …( باشند.

25 – تمامی تجهیزات مورد استفاده، باید دارای استاندارد ملی یا بین المللی معتبر باشند.

26 – اتصال سیم به تابلو بدون استفاده از شینه مجاز نبوده و هر رشته سیم نول و یا اتصالزمین حفاظتی

باید به صورت مستقل به شینه مربوط به خود در تابلو متصل شود.

27 – بدنه تابلو باید به سیستم اتصالزمین حفاظتی متصل گردد.

28 – کلیدهای مینیاتوری باید از نوع تیپ C موتوری باشند.

29 – انشعابات تمامی مسیرهای جریان باید از خروجی کلید اصلی تابلو باشد.

30 – تابلوهای مجموعه پمپ باید مطابق جزئیات و نقشههای فنی این آیین نامه، به سیستم کشف و اعلان

حریق به صورت Fail-safe با قابلیت ارسال فرامین Fire و Fault متصل شوند و ارتباط هر دو سیستم به

صورت کامل پایش گردد.

 

32 – نقشههای اجرایی تابلو، شامل نقشه جانمایی تجهیزات الکتریکی، نقشه مدارهای قدرت، نقشه مدارهای

فرمان و نقشه های اتصال به سیستم کشف و اعلان حریق، باید درون محفظه تعبیه شده داخل تابلو قرار گیرد.

33 – در سمت ورودی مدار قدرت پمپها باید از کلیدهای غیر قابل قطع زیر بار )سکسیونر فیوز( استفاده

شود.

34 – استفاده از بیمتال و کنترل فاز در ورودی مدار قدرت پمپ های اصلی مجاز نیست.

35 – در مجموعه پمپ های ساخته شده برای ساختمانهای گروه S2 و S3 ، هر پمپ باید تابلو و مدارهای

جداگانه و مخصوص به خود را داشته باشد.

36 – توان الکتروموتورها باید به گونه ای انتخاب شود که حداکثر شدت جریان موتور در هر فاز، تحت هر

شرایطی از کارکرد پمپ )شامل بارگذاری آن تحت بار نامتعادل(، از شدت جریان بار کامل ) Full Load )

ضرب در ضریب مجاز اضافه بار ) Overload (، بیشتر نشود.

37 – الکتروموتورها باید از نوع دائمکار انتخاب شود.

38 – ورودی برق اصلی تابلوی پمپ آتش نشانی، باید مستقل باشد.

39 – تابلوی برق پمپ آتش نشانی نباید به عنوان جعبه تقسیم جهت برق رسانی به تجهیزات دیگر و اتصال

سیم های ورودی و خروجی، مورد استفاده قرار گیرد.

40 – به منظور جلوگیری از شدت جریان هجومی در لحظه راه اندازی پمپ، تمهیدات حافظتی مناسب باید

در نظر گرفته شود.

41 – خطای اتصال زمین نباید بر عملکرد پمپ ها تاثیر داشته باشد.

44 – استفاده از تمهیدات حفاظتی شدت جریان، در مدارهای تغذیه پمپ های اصلی مجاز نیست.

45 – در زمان نصب مجموعه پمپ، تابلوهای برق باید از دیوار مشترك با فضای غیر ایمن، حداقل 30 سانتی

متر فاصله داشته باشند. در صورت نصب تابلو بر روی شاسی مشترك با پمپ باید تمهیدات مناسب جهت

حذف و یا کاهش ارتعاشات در نظر گرفته شود.

46- راهاندازی الکتروموتور برای پمپ های تا توان 5 / 7 کیلوات به روش مستقیم، مجاز است. برای توان های

بالاتر، باید از روش ستاره-مثلث استفاده گردد.

47 – تابلو برق ورودی باید مطابق نقشه های پیوست شده اجرا گردد.

48 – برای کلیدفیوز های ذوب شونده مدار قدرت پمپ ها باید فیوز رزرو متناسب با تعداد فیوز های اصلی

در داخل تابلو در نظر گرفته شود.

49 – جهت ثبت رویدادها و گزارش های مربوط به عملکرد خودسرویس و پمپ های اصلی، استفاده از log

در PLC الزامی است.

 

الزامات مربوط به نحوه راه اندازی پمپها در شرایط حریق و خودسرویس

1 – در صورت بروز افت فشار در بالادست سیستم )فعال شدن یکی از مصرف کنندههای سیستم اطفای

حریق ساختمان(، ابتدا باید پمپ جوکی به منظور جبران افت فشار، راه اندازی شده و با توجه به عدم تامین

دبی مورد نیاز، فرمان راه اندازی پمپ اصلی باید صادر شود. در صورتی که پمپ اصلی فاقد عملکرد بوده و یا

در حین عملکرد دچار مشکل گردد، پمپ رزرو باید بلافاصله جایگزین آن شود. طراحی مدارهای کنترل و

فرمان باید به گونه ای باشد که عملکرد پمپ جوکی ، مانع از کارکرد پمپهای دیگر نشود.

2 – طراحی مدار الکتریکی باید به گونه ای باشد که در صورت افت فشار و روشن شدن هر کدام از پمپها

در شرایط حریق، عملکرد آن حتی در صورت افزایش فشار تا فشار تنظیم شده اولیه، قطع نشده و به مدت

10 دقیقه ادامه یابد.

3 – خاموش شدن خودکار مجموعه پمپ در شرایط حریق، تنها در صورت بازگشت عوامل اولیه منجر به راه

اندازی پمپ، به شرایط نرمال و سپری شدن زمان 10 دقیقه، مجاز می باشد.

4 – تابلوهای مجموعه پمپ آتش نشانی، باید قابلیت خاموش کردن دستی سیستم را داشته باشند.

5 – فعال شدن پمپ ها در شرایط حریق باید منجر به ارسال سیگنال به سیستم اعلان حریق و راه اندازی

هشدار عمومی شود.

6 – ارتباط سیستم اعلان حریق با تابلو فرمان مجموعه پمپ، باید به صورت دوطرفه و با حالت fail-safe

باشد به طوریکه در صورت روشن شدن پمپ، فرمان مقتضی به تابلو اعلان حریق ارسال شده و همچنین در

زمان حریق، مکانیزم خودسرویس از مدار خارج گردد.

7 – سیستم خودسرویس باید توسط شیر تخلیه برقی )شیر سولونوئید( فعال شود، به نحوی که ابتدا فشار

کلکتور خروجی کاهش یافته و سپس به دلیل افت فشار حاصله، پمپها توسط فرمان پرشر سوییچها راهاندازی

گردند. در شکل 1 محل جانمایی شیر برقی، نمایش داده شده است. لازم به ذکر است با توجه به حساسیت

شیر تخلیه برقی ،استفاده از صافی الزامی است .

8 – سیستم خود سرویس باید در بازه های زمانی از پیش مشخص شده قابل تنظیم )حداقل یک مرتبه در

ماه(، مجموعه پمپ را تست نماید. سناریوی خود سرویس در کنترلر باید طوری طراحی شده باشد که بهطور

خودکار موتور را روشن و کارکرد آنرا مدیریت نموده و به موقع آنرا خاموش نماید.

9 – طراحی مدارهای فرمان باید به نحوی باشد که در حالت فعال شدن مکانیزم خودسرویس، یک چراغ

نمایشگر روی تابلو روشن شده و فعال شدن خودسرویس را اعلان نماید. راه اندازی خودسرویس نباید منجر

به هشدار اعلان حریق و فعال شدن آژیر تابلو شود